ӘЗІРБАЙЖАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АРАН ЭКОНОМИКАЛЫҚ АУДАНЫНДА АСҚАЗАН ЖӘНЕ ТОҚ ІШЕК ҚАТЕРЛІ ІСІКТЕРІНІҢ КЕШ ДИАГНОЗ ҚОЙЫЛУ СЕБЕПТЕРІН ТАЛДАУ
Кілттік сөздер:
асқазан обыры; тоқ ішек обыры; кеш диагноз; Аран экономикалық аймағы; онкологиялық хабардарлық; диагностикалық қателіктер; пациенттердің кеш жүгінуі.Аннотация
Кіріспе. Бұл зерттеу Әзірбайжанның Аран экономикалық аймағында асқазан және тоқ ішек обырының кеш диагноз қойылуының таралуы мен себептерін зерттеуге арналған. Аймақта әйелдер басым (64%) және 40 жастан асқан тұрғындар (59%) көп.
Зерттеу мақсаты. Аран экономикалық аймағында асқазан және тоқ ішек обырының таралуын анықтау, сондай-ақ осы аурулардың кеш диагноз қойылуының негізгі себептерін анықтау.
Материал және әдістері. Зерттеу Аран аймағындағы асқазан және тоқ ішек обырының аурушаңдық деректері негізінде жүргізілді. Диагноздың әртүрлі кезеңдеріндегі жағдайлар, диагностиканың кешігу себептері, сондай-ақ дәрігерлердің тәжірибесі мен біліктілігі және диагноз қою кезеңі арасындағы корреляциялар талданды. Статистикалық талдау корреляциялардың маңыздылығын бағалауды қамтыды (p<0,001).
Нәтижелері және талқылау. Асқазан обырының аурушаңдығы ерлер арасында (100,000-ға 15,3) әйелдерге қарағанда (100,000-ға 6,7) жоғары. Асқазан обырының көптеген жағдайлары III (36.2%) және IV (35,7%) кезеңдерде диагноз қойылады, ал тоқ ішек обыры көбінесе I-II кезеңдерде (45,6%) анықталады. Кеш диагноз қоюдың негізгі себептеріне пациенттердің медициналық мекемелерге кеш жүгінуі (асқазан обыры үшін 29,42%, тоқ ішек обыры үшін 28,73%), диагностикалық қателіктер (асқазан үшін 15,30%, тоқ ішек үшін 18,09%) және аурудың жасырын дамуы (тоқ ішек үшін 15,96%) жатады. Анамнездің толық жиналмауы және амбулаториялық дәрігерлердің онкологиялық сақтығының төмендігі кеш диагноз қоюға айтарлықтай ықпал етеді. Дәрігерлердің тәжірибесі мен біліктілігі және кеш кезеңдердегі диагноздар арасында үлкен корреляцияның орын алып отырғандығы анықталды күшті корреляция анықталды (p<0,001).
Қорытынды. Аран аймағында асқазан және тоқ ішек обырының кеш диагноз қойылуы пациенттердің кеш жүгінуі, диагностикалық қателіктер және дәрігерлердің онкологиялық хабардарлығының жеткіліксіздігімен байланысты. Медициналық персоналдың біліктілігін және халықтың хабардарлығын арттыру бойынша шаралар ерте диагностиканы жақсарту үшін қажет.
