ЖҮРЕК-ҚАН ТАМЫР ЖҮЙЕСІ АУРУЛАРЫ БАР НАУҚАСТАРДЫҢ COVID-19-дан КЕЙІНГІ ӨМІРШЕҢДІК ДЕҢГЕЙІ
Кілттік сөздер:
SARS-CoV-2, COVID-19, жүрек-қан тамырлары асқынулары, пост-COVID-19, салдары, өміршеңдік, жедел коронарлық синдром.Аннотация
Өзектілігі. COVID-19 кардиомиоциттерге бейімділікке ие болғандықтан, жүрек-қантамыр жүйесінің коморбидті патологиясы бар науқастар коронавирустық инфекцияны басынан өткергеннен кейін ауыр жағдайларға және нәтижесі өліммен аяқталуға бейім.
Зерттеу мақсаты. Жедел коронарлық синдром және COVID-19-бен ауырған науқастардың 3 жыл ішінде өміршеңдік көрсеткішін бағалау.
Материал және әдістері. 2021 жылдың қазан айынан желтоқсан айына дейінгі кезеңде стационарлық емделуде болған 88 науқастардың деректеріне ретроспективті талдау жүргізілді. Зерттеуге енгізу критерийлері: 18 жастан асқан, “Коронавирустық инфекция” диагнозы қойылған науқастар және жедел коронарлық синдром. Шығару критерийлері: жүкті әйелдер, балалар және 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер. Зерттеу үшін 72 науқас таңдалды.
Нәтижелері. Үш жылдық өлім-жітімділік 66,5% құрады. Бірінші жылы ерлер арасында өміршеңдік деңгейі әйелдерге қарағанда жоғары болды, бірақ айырмашылық статистикалық тұрғыдан маңызды болмады. «Вирус анықталған» статусты науқастардың өміршеңдік деңгейі алғашқы 2 жылда (91%, 88,1%) «Вирус анықталмаған» (80%) науқастармен салыстырғанда жоғары болды, бірақ үш жылдық көрсеткіші 66,8% дейін төмендеді. Сонымен қатар, тұрақсыз стенокардиямен ауыратын науқастар миокард инфарктісімен (88,1% және 85,7%) салыстырғанда, әсіресе бақылаудың алғашқы кезеңдерінде, көрсеткіштері жоғары болды (93,3% және 90%). Алайда, уақыт өте келе екі топтың да көрсеткіштері өзгерді. 63 жасқа дейінгі науқастардың өміршеңдік деңгейі 63 жастан асқан науқастардан жоғары болды.
Талқылауы. COVID-19 жедел коронарлық синдромның ағымын ауырлатады, бұл жүрек-қан тамырлары ауруларының асқынуларының дамуына және нәтижелерінің нашарлауына әкеледі. Бастапқыда ерлер арасында өміршеңдік деңгейі әйелдерге қарағанда жоғары болды. COVID-19 анықталған науқастар алғашқы екі жылда көрсеткіштері жоғары болды. Тұрақсыз стенокардиямен науқастар, миокард инфарктісі болған науқастармен салыстырғанда өміршеңдік деңгейі жоғары болды.
Қорытынды. Каплан-Майер кестесі анализдерінен COVID-19 жұқтырған жедел коронарлық синдромы бар науқастардың өміршеңдігі жынысына, диагнозына және жасына байланысты өзгеретінін көруге болады. Неміс, рессейлік және қытайлық зерттеушілердің жұмыстарымен салыстырғанда, біздің зерттеу нәтижесі бойынша, стационарлық емнен кейінгі өміршеңдік деңгейі бойынша көрсеткіштер қалыс қалмайды.
Библиографиялық сілтемелер
1. Romanov YuA. SARS-CoV-2, COVID-19, and cardiovascular complications from the position of vascular endothelium. Kardiologicheski vestnik = Russian Cardiology Bulletin. 2022;17(1):21–28. (In Russ.)
2. WHO Covid-19 dashboard. Available from: https://data.who.int/dashboards/covid19/cases?n=c
3. Kravtsiva AV, Gulyaeva AA, Golovanova ED, Ayrapetov KV. Damage to the cardiovascular system in Covid-19 Vestnik Smolenskoi gosudarstvennoi meditsinskoi akademii = Bulletin of the Smolensk Medical Academy. 2021;20(4):59-65. (In Russ.)
4. Ermokhina LV, Berikashvili LB, Yadgarov MYa, Chaus NI, Baeva AA, Melnikova NS, Perehodov SN, Kuzovlev AN. Impact of cardiovascular diseases and their therapy on mortality of ICU patients with COVID-19. Anesteziologya i reanimatologya = Russian Journal of Anesthesiology and Reanimatology. 2022;(1):36‑43. (In Russ.)
5. Larina VN, Golovko MG, Larin VG. Possible effects of coronavurus infection (covid-19) on the cardiovascular system. Vestnik Rossiiskogo gosudarstvennogo meditsinskogo universiteta = Bulletin of the Russian State Medical University. 2020;2:5-13. (In Russ.)
6. Salabei JK, Asnake ZT, Ismail ZH, Charles K, Stanger GT, Abdullahi AH, Abraham AT, Okonoboh P. COVID-19 and the cardiovascular system: an update. Am J Med Sci. 2022 Aug; 364(2):139-147. doi: 10.1016/j.amjms.2022.01.022. Epub 2022 Feb 11. PMID: 35151635
7. Kozlov IA, Tyurin IN. Cardiovascular complications of COVID-19. Vestnik anesteziologyi i reanimatologyi = Messenger of anesthesiology and resuscitation. 2020;17(4):14-22. (In Russ.)
8. Vikulova OK, Zuraeva ZT, Nikankina LV, Shestakova MV. The role of renin-angiotensin system and angiotensin-converting enzyme 2 (ACE2) in the development and course of viral infection covid-19 in patients with diabetes. Saharnyi diabet = Diabetes Mellitus. 2020;23(3):242-249. (In Russ.)
9. Nasab EM, Aghajani H, Makoei RH, Athari SS. COVID-19's immuno-pathology and cardiovascular diseases. J Investig Med. 2023 Feb;71(2):71-80. doi: 10.1177/10815589221141841. Epub 2023 Jan 16. PMID: 36647329
10. Mitkovskaya NP, Karpov IA, Arutyunov GP, Grigorenko YeA, Ruzanov DYu, Statkevich TV, Tarlovskaya EI. COVID-19 coronavirus infection (overview of international research data). Neotlozhnaya kardiologiya i kardiovaskulyarnye riski = Emergency cardiology and cardiovascular risks. 2020;4(1):784-815. (In Russ.)
11. Peter P Liu, Alice Blet, David Smyth, Hongliang Li. The Science Underlying COVID-19 Implications for the Cardiovascular System. Circulation. 2020;142:68–78. doi:10.1161./CIRCULATIONAHA.120.047549
12. Barbarash OL, Karetnikova VN, Kashtalap VV, Zvereva TN, Kochergina AM. New coronavirus disease (COVID-19) and cardiovascular disease. Kompleksnye problemy serdechno-sosudistyh zabolevanii = Complex Issues of Cardiovascular Diseases. 2020;9(2):17-28. (In Russ.)
13. Wu Z, McGoogan JM. Characteristics of and Important Lessons From the Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Outbreak in China: Summary of a Report of 72 314 Cases From the Chinese Center for Disease Control and Prevention”. JAMA. 2020 Apr 7;323(13):1239-1242. doi: 10.1001/jama.2020.2648 PMID: 32091533
14. Shi S, Qin M, Shen B, Cai Y, Liu T, Yang F, Gong W, Liu X, Liang J, Zhao Q, Huang H, Yang B, Huang C. Association of Cardiac Injury With Mortality in Hospitalized Patients With COVID-19 in Wuhan, China. JAMA Cardiol. 2020 Jul 1;5(7):802-810 doi: 10.1001/jamacardio.2020.0950. PMID: 32211816
15. Smirnov AA, Loukianov MM, Martsevich SYu, Kutishenko NP, Andreenko EYu, Voronina VP, Dindikova VA, Dmitrieva NA, Kudryavtseva MM, Lerman OV, Makoveeva AN, Okshina EYu, Smirnova MI, Pulin AA, Karpov OE, Drapkina OM. Long-term outcomes in patients with cardiovascular multimorbidity suffered from COVID-19: two-year observation. Profilakticheskaya meditsina = Russian Journal of Preventive Medicine. 2023;26(12):58‑64. (In Russ.). https://doi.org/10.17116/profmed20232612158
16. Leijte WT, Wagemaker NMM, van Kraaij TDA, de Kruif MD, Mostard GJM, Leers MPG, Mostard RLM, Buijs J, van Twist DJL. “Sterfte en heropname na ziekenhuisopname met covid-19” [Mortality and re-admission after hospitalization with COVID-19]. Ned Tijdschr Geneeskd. 2020 Nov 19;164:D5423. Dutch. PMID: 33332036
17. Ramzi ZS. Hospital readmissions and post-discharge all-cause mortality in COVID-19 recovered patients; A systematic review and meta-analysis. Am J Emerg Med. 2022 Jan;51:267-279. doi: 10.1016/j.ajem.2021.10.059 Epub 2021 Nov 6. PMID: 34781153
