СОЗЫЛМАЛЫ МИ ИШЕМИЯСЫ: ДИАГНОЗДАН ПАТОГЕНЕТИКАЛЫҚ ТЕРАПИЯҒА ДЕЙІН (әдебиеттерге шолу)
Кілттік сөздер:
цереброваскулярлық патология, гипоксия, созылмалы ми ишемиясы, когнитивті бұзылулар, нейропсихологиялық тестілеу, созылмалы ми ишемиясы, Мексидол, Мексидол ФОРТЕ 250.Аннотация
Кіріспе. Цереброваскулярлық аурулардың құрылымында ми-қантамырлық қан айналымының созылмалы бұзылыстары өте маңызды орын алады, бұл әртүрлі неврологиялық бұзылуларға, соның ішінде когнитивті бұзылуларға әкеледі, сонымен қатар ми-қантамырлық қан айналымының өткір бұзылыстарының – инсульттің даму қаупін едәуір арттырады. Созылмады ми ишемиясы ауруы қазіргі уақытта көбеюде, бұл әртүрлі неврологиялық бұзылуларға, когнитивті тапшылыққа және деменцияға, содан кейін ЖМҚБ (инсульт) дамуына, мүгедектікке және өлім-жітімнің жоғарылауына әкеледі. Сондықтан бұл жағдайлардың алдын алу және патогенетикалық емдеу мәселесі қазіргі уақытта өте маңызды міндет болып қала береді.
Зерттеу мақсаты. Қазіргі заманғы деректерді ұсыну негізінде созылмалы ми ишемиясының дамуының патогенетикалық механизмдері және оларды қазіргі патогенетикалық препараттармен түзету ұсынылған.
Әдістері. Электрондық деректер базасында, сондай-ақ патогенетикалық механизмдер мен химиясы бар науқастарды емдеу принциптері бойынша орыс және ағылшын тілді сайттарда заманауи әдеби деректерге талдау жүргізілді. 2003-2023 жылдар арасында жарыққа шыққан мақалаларға талдау жасалды.
Нәтижелері және талқылауы. Цереброваскулярлық бұзылулардың негізгі этиологиялық факторларының бірі – артериялық гипертензия, артериосклероз және олардың қосындысы, жақында олардың таралуына байланысты қант диабеті де қосылды.
СМИ кезінде симптоматиканың біртіндеп дамуы атап өтіледі (көбінесе жасырын ағымның ұзақ кезеңі); бұл ауруға негізін церебральды микроангиопатия құрайтын мидың көптеген зақымдану ошақтарының болуы тән.
СМИ инсульттің, микро қан құюлардың және тамырлы лейкоэнцефалопатияның клиникалық көрінісінсіз қайталанатын ми инфарктісі аясында пайда болуы мүмкін.
СМИ патогенезін түсіну адекватты, оңтайлы таңдалған емдеу стратегиясы үшін қажет.
Қорытынды. Мексидол мультимодальды әрекет: антиоксидантты, антигипоксантты, мембранопротекторты, цитопротекторлық әсерге ие, жасушалардың гипоксияға төзімділігін арттырады, глутамат экситотоксикалынмендетеді, және созылмалы ми ишемиясы бар науқастарды емдеуде айтарлықтай клиникалық әсер етеді.
Библиографиялық сілтемелер
1. Iadecola C. The pathobiology of vascular dementia. Neuron. 2013 Nov 20;80(4):844-66. doi: 10.1016/j.neuron.2013.10.008. PMID: 24267647; PMCID: PMC3842016
2. Lozano R, Naghavi M, Foreman K, Lim S, Shibuya K, Aboyans V, et al. Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. Lancet. 2012 Dec 15;380(9859):2095-128. doi: 10.1016/S0140-6736(12)61728-0. Erratum in: Lancet. 2013 Feb 23;381(9867):628. AlMazroa, Mohammad A [added]; Memish, Ziad A [added]. PMID: 23245604; PMCID: PMC10790329
3. European Stroke Initiative Executive Committee; EUSI Writing Committee; Olsen TS, Langhorne P, Diener HC, Hennerici M, Ferro J, Sivenius J, Wahlgren NG, Bath P. European Stroke Initiative Recommendations for Stroke Management-update 2003. Cerebrovasc Dis. 2003;16(4):311-37. doi: 10.1159/000072554. PMID: 14584488
4. Skvortsova VI, Chazova IE, Stakhovskaya LV, Pryanikova NA. Pervichnaia profilaktika insulta [Primary prevention of stroke]. М., 2006.
5. Maiti R, Agrawal NK, Dash D, Pandey BL. Effect of Pentoxifylline on inflammatory burden, oxidative stress and platelet aggregability in hypertensive type 2 diabetes mellitus patients // Vascul Pharmacol. 2007 Aug-Sep;47(2-3):118-24. doi: 10.1016/j.vph.2007.05.004. Epub 2007 Jun 2. PMID: 17613279
6. Gusev EI, Belousov YuB, Boyko AN, et al. Obshchie printsipy provedeniia farmakoekonomicheskikh issledovanii v nevrologii: Metodicheskie rekomendatsii. [General principles of pharmacoeconomic research in neurology: Methodological recommendations]. М., 2003:56
7. Del Brutto OH, Mera RM, Del Brutto VJ, Zambrano M, Lama J. White matter hyperintensities of presumed vascular origin: a population-based study in rural Ecuador (The Atahualpa Project). Int J Stroke. 2015 Apr;10(3):372-5. doi: 10.1111/ijs.12417. Epub 2014 Dec 1. PMID: 25438619
8. Jeerakathil T, Wolf PA, Beiser A, Massaro J, Seshadri S, D'Agostino RB, DeCarli C. Stroke risk profile predicts white matter hyperintensity volume: the Framingham Study. Stroke. 2004 Aug;35(8):1857-61. doi: 10.1161/01.STR.0000135226.53499.85. Epub 2004 Jun 24. PMID: 15218158
9. Rossiiskoe kardiologicheskoe obshchestvo. Arterialnaia gipertenziia u vzroslykh: klinicheskie rekomendatsii. [Russian Cardiology Society. Arterial hypertension in adults: clinical recommendations]. Moscow; 2020:136. (In Russ.) Available from: https://scardio. Ru/content/Guidelines/Clinic_rek_AG_2020. pdf.].
10. Mashin VV, Belova LA, Kotova EY, Dolgova DR, Statenina AP, Belyaeva YK, Dergacheva AS, Israfilova RR. Results of a multicenter observational program to evaluate the effectiveness of complex therapy of patients with chronic cerebrovascular pathology with cognitive impairment with Cortexin and Neuromexol (CORNELia study). S.S. Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2023; 123(12): 34‑41. (In Russ.) https://doi.org/10.17116/jnevro202312312134
11. Saini M, Ikram K, Hilal S, Qiu A, Venketasubramanian N, Chen C. Silent stroke: not listened to rather than silent. Stroke. 2012 Nov;43(11):3102-4. doi: 10.1161/STROKEAHA.112.666461. Epub 2012 Sep 4. PMID: 22949470
12. Gupta A, Giambrone AE, Gialdini G, Finn C, Delgado D, Gutierrez J, Wright C, Beiser AS, Seshadri S, Pandya A, Kamel H. Silent Brain Infarction and Risk of Future Stroke: A Systematic Review and Meta-Analysis. Stroke. 2016 Mar;47(3):719-25. doi: 10.1161/STROKEAHA.115.011889. PMID: 26888534; PMCID: PMC4766016
13. Vermeer SE, Longstreth WT Jr, Koudstaal PJ. Silent brain infarcts: a systematic review. Lancet Neurol. 2007 Jul;6(7):611-9. doi: 10.1016/S1474-4422(07)70170-9. PMID: 17582361
14. Nasreddine ZS, Phillips NA, Bédirian V, Charbonneau S, Whitehead V, Collin I, Cummings JL, Chertkow H. The Montreal Cognitive Assessment, MoCA: a brief screening tool for mild cognitive impairment. J Am Geriatr Soc. 2005 Apr;53(4):695-9. doi: 10.1111/j.1532-5415.2005.53221.x. Erratum in: J Am Geriatr Soc. 2019 Sep;67(9):1991. PMID: 15817019
15. Yakhno NN, Lokshina AB, Zakharov VV. Mild and moderate cognitive impairment in dyscirculatory encephalopathy. Klinicheskaia gerontologiia = Clinical gerontology. 2005; 11(9):38–39. (In Russ.)
16. Lokshina AB, Zakharov VV. Mild and moderate cognitive impairment in dyscirculatory encephalopathy. Nevrologicheskii zhurnal = Neurological Journal. 2006; 11(S1):57–63. (In Russ.)
17. Dichgans M, Leys D. Vascular Cognitive Impairment. Circ Res. 2017 Feb 3;120(3):573-591. doi: 10.1161/CIRCRESAHA.116.308426. PMID: 28154105
18. Cannatà AP, Alberoni M, Franceschi M, Mariani C. Frontal impairment in subcortical ischemic vascular dementia in comparison to Alzheimer's disease. Dement Geriatr Cogn Disord. 2002;13(2):101-11. doi: 10.1159/000048641. PMID: 11844892
19 Lemos R, Duro D, Simões MR, Santana I. The free and cued selective reminding test distinguishes frontotemporal dementia from Alzheimer's disease. Arch Clin Neuropsychol. 2014 Nov;29(7):670-9. doi: 10.1093/arclin/acu031. Epub 2014 Jul 25. PMID: 25062746; PMCID: PMC4263917
20. Yakhno NN, Zakharov VV, Lokshina AB. Memory and attention disorders in old age. Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2006;106(2):58–62. (In Russ.)
21. Mkhitaryan EA, Preobrazhenskaya IS. Alzheimer's disease and cerebrovascular disorders. Nevrologicheskii zhurnal = Neurological Journal. 2006;11(S1):31–37. (In Russ.)
22. Kadykov AS, Shakhparonova NV. Sosudistye zabolevaniia golovnogo mozga. [Vascular diseases of the brain]. M.: Miklos, 2006:192
23. Damulin IV, Parfenov VA, Skoromets AA, Yakhno NN. Narusheniia krovoobrashcheniia v golovnom i spinnom mozge. V kn.: Bolezni nervnoi sistemy. Rukovodstvo dlia vrachei. NN Iakhno, DR Shtulman (red.). [Circulatory disorders in the brain and spinal cord. In the book: Diseases of the nervous system. Guide for doctors. NN Yakhno, DR Shtulman (ed.)]. М., 2003:231-302
24. Levin OS. Use of Ginkgo biloba extract (EGb 761) for the treatment of cognitive impairment in dyscirculatory encephalopathy. RMZh = RMJ. 2009;17(20):1356–1361. (In Russ.)
25. Parfenov VA, Ostroumova TM, Ostroumova OD, Borisova EV, Perepelov VA, Perepelova EM. Kognitivnye funktsii, émotsional'nyĭ status i pokazateli magnitno-rezonansnoĭ tomografii u nelechenykh patsientov srednego vozrasta s neoslozhnennoĭ arterial'noĭ gipertenzieĭ [Cognitive functions, emotional status, MRI measurements in treatment-naïve middle-aged patients with uncomplicated essential arterial hypertension]. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. 2018;118(8):23-32. Russian. doi: 10.17116/jnevro201811808123. PMID: 30251974
26. Aday AW, Beckman JA. Medical Management of Asymptomatic Carotid Artery Stenosis. Prog Cardiovasc Dis. 2017 May-Jun;59(6):585-590. doi: 10.1016/j.pcad.2017.05.008. Epub 2017 May 21. PMID: 28539213
27. Shakhparonova NV, Kadykov AS. Antioxidant therapy for cerebrovascular diseases. RMZh = RMJ. 2010;18(26):1570–1572. (In Russ.)
28. Zakharov VV, Lokshina AB. Cognitive impairment in dyscirculatory encephalopathy. RMZh = RMJ. 2009;17(20):1325–1329. (In Russ.)
29. Voronina TA. Mexidol: spectrum of pharmacological effects. SS Korsakov Journal neurology and psychiatry. 2012; 112(12):86–90. (In Russ.)
30. Pugacheva EL. The effectiveness of the drug Mexidol in patients with neurological complications of type 2 diabetes mellitus. SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2022;122(5):84-89. (In Russ.). https://doi.org/10.17116/jnevro202212205184)
31. Stakhovskaya LV, Mkhitaryan EA, Tkacheva ON, et al. Efficacy and safety of Mexidol in patients of different age groups in the acute and early recovery periods of hemispheric ischemic stroke (results of a subanalysis of a randomized, double-blind, multicenter, placebo-controlled, parallel-group study of EPIKA). Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2020;120(8-2):49-57. (In Russ.). https://doi.org/10.17116/jnevro20201200824934
32. Dyumayev KM, Voronina TA, Smirnov LD. Antioksidanty v profilaktike i terapii patologii tsentralnoi nervnoi sistemy. [Antioxidants in the prevention and treatment of central nervous system pathologies]. М., 1995:271
33. Voronina TA. Antioxidant Mexidol. Main effects and mechanism of action Psikhofarmakologiia i biologiia. Narkologiia = Psychopharmacology and biology. Narcology. 2001;1:2–12. (In Russ.)
34. Voronina TA. Geroprotective effects of ethylmethylhydroxypyridine succinate in an experimental study. Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2020;120(4):81-87. (In Russ.)
35. Fedin AI. Arterial hypertension and cognitive impairment. Neurologist's view. Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2023;123(11):7-13. (In Russ.)
36. Bashkatova V, Narkevich V, Vitskova G, et al. The influence of anticonvulsant and antioxidant drugs on nitric oxide level and lipid peroxidation in the rat brain during penthylenetetrazole-induced epileptiform model seizures. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2003; 27:487–92. (In Russ.)
37. Fedin AI, Zakharov VV, Tanashyan MM, Chukanova EI, Madzhidova EN, Shchepankevich LA, Ostroumova O.D. Results of an international multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled study assessing the efficacy and safety of sequential therapy with Mexidol and Mexidol FORTE 250 in patients with chronic brain ischemia (MEMO). Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2021; 121(11):7‑16. (In Russ.) https://doi.org/10.17116/jnevro20211211117)
38. Zakharov VV, Ostroumova OD, Kochetkov AI, et al. International, multicenter, randomized, double-blind, placebo-controlled study evaluating the efficacy and safety of sequential therapy in patients with chronic brain ischemia with Mexidol and Mexidol FORTE 250 (MEMO study): subanalysis results in patients with hypertension. Terapiia = Therapy. 2023;9(1):145-159. (In Russ.). https://doi.org/10.18565/therapy.2023.1.145-159
39. Zakharov VV, Tkacheva ON, Mkhitaryan EA, Fedin AI. The effectiveness of Mexidol in patients of different age groups with chronic cerebral ischemia with cognitive impairment (results of a subanalysis of the international multicenter randomized, double-blind, placebo-controlled study MEMO. Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. Special issues. 2022; 122 (11‑2):73‑80. (In Russ.). https://doi.org/10.17116/jnevro202212211273)
40. Zhuravleva MV, Kamchatnov PR, Vasyukova NS, Arkhipov VV, Kuznetsova EV, Kameneva TR, Serebrova SYu. Results of clinical studies of the effectiveness and safety of the use of ethylmethylhydroxypyridine succinate drugs in patients with chronic cerebral ischemia. Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakova = SS Korsakov Journal of Neurology and Psychiatry. 2022;122(11): 29–39. (In Russ.). https://doi.org/10.17116/jnevro202212211129)
