ИНФРАИНГВИНАЛДЫҚ ВЕНАЛЫҚ (ШАП АСТЫНДАҒЫ ТЕРЕҢ КӨКТАМЫР) ТРОМБОЗДАРДАҒЫ ТРОМБОЭМБОЛИЯЛЫҚ АСҚЫНУЛАРДЫҢ АЛДЫН АЛУ СТРАТЕГИЯЛАРЫН ОҢТАЙЛАНДЫРУ
Кілттік сөздер:
веналық тромбоз, өкпе артериясының тромбоэмболиясы, хирургиялық алдын алу, пликация, лигирлеу, флотирлейтін тромб.Аннотация
Кіріспе. Инфраингвиналдық локализациялы төменгі аяқтардың веналық тромбоздары қазіргі заманғы қантамырлар хирургиясының өзекті мәселесі болып қала береді, өлімге әкелуі мүмкін өкпе артериясының тромбоэмболиясы (ӨАТЕ) дамуының елеулі қаупін тудырады. Флотирлейтін тромбтар ең жоғары эмбологенді әлеуетпен сипатталады және емдеудің оңтайлы стратегиясын таңдау туралы дереу шешім қабылдауды талап етеді. Тромбоэмболиялық асқынулардың алдын алудың оңтайлы стратегиясын таңдау тромботикалық процестің сипаттамаларына және эмбологенді әлеуетті бағалауға негізделген саралап қарау тәсілін талап етеді.
Мақсаты. Инфраингвиналдық терең веналардың тромбоздарындағы тромбоэмболиялық асқынулардың алдын алудың заманауи әдістерінің тиімділігі мен қауіпсіздігіне салыстырмалы талдау жүргізу және тромботикалық процестің сипаттамаларына негізделген емдік тактиканы таңдаудың оңтайлы алгоритмін әзірлеу.
Материал және әдістері. 2004 жылдан 2023 жылға дейінгі кезеңде ЖМКРҒО қадағаланған төменгі аяқтардың магистралды веналарының тромбоздары бар 379 науқасты емдеу нәтижелерінің ретроспективті бағалауы жүргізілді. Жас диапазоны 18-ден 76 жасқа дейін құрады. Қолданылатын емдік стратегияға байланысты науқастар үш топқа бөлінді: I топ (n=133) – консервативті антикоагулянттық терапия, II топ (n=94) – сан венасының парциалды тарылуы (пликация), III топ (n=152) – терең сан венасынан дистальдірек сан венасын лигирлеу. Диагнозды растаудың негізгі аспаптық әдісі ультрадыбыстық дуплексті ангиосканерлеу болды.
Нәтижелері және талқылау. I топта патологиялық процестің тұрақтануы науқастардың 64,7%-да қол жеткізілді, тромбоздың прогрессиялануы 35,3% жағдайда байқалды, стационарда науқастардың 3,8%-да ӨАТЕ дамыды. II топта жедел хирургиялық асқынулар 14,9% құрады, оның ішінде тромбоздың прогрессиялануы (5,3%) және ӨАТЕ (6,4%). III топта асқынулардың жалпы жиілігі ең аз болды - 9,2%, ӨАТЕ (1,3%) және тромбоздың прогрессиялануының (1,9%) ең төмен көрсеткіштері белгіленді. Статистикалық талдау тиімділік пен қауіпсіздіктің барлық негізгі көрсеткіштері бойынша лигирлеудің пликацияға қарағанда сенімді артықшылықтарын анықтады (p<0,05).
Қорытынды. Ем әдісін таңдаудың әзірленген саралап қарау алгоритмі тромбоэмболиялық асқынулардың жиілігін айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Сан венасын лигирлеу тромбоздың эмбологенді түрлерінде ӨАТЕ алдын алудың ең тиімді әдісі болып табылады, терең веналық жүйенің қызметін сақтай отырып, асқынулардың ең аз жиілігін қамтамасыз етеді.
Библиографиялық сілтемелер
1. Туляков Р.П. Флеботромбозы и риск развития тромбоэмболии легочной артерии у больных с механической травмой таза и нижних конечностей. Автореф. дисс.... канд. мед. наук. Ташкент, 2008: 28.
2. Золотухин И., Гаврилов С., Кириенко А. Современные тенденции во флебологии // Анналы хирургии. 2016; 21(1-2):12-18
3. Hansrani V, Khanbhai M, McCollum C. The Diagnosis and Management of Early Deep Vein Thrombosis // Adv Exp Med Biol. 2017;906:23-31. doi: 10.1007/5584_2016_103. PMID: 27638622
4. Kakkos SK, Gohel M, Baekgaard N, Bauersachs R, Bellmunt-Montoya S, Black SA, Ten Cate-Hoek AJ, Elalamy I, Enzmann FK, Geroulakos G, Gottsäter A, Hunt BJ, Mansilha A, Nicolaides AN, Sandset PM, Stansby G, Esvs Guidelines Committee, de Borst GJ, Bastos Gonçalves F, Chakfé N, Hinchliffe R, Kolh P, Koncar I, Lindholt JS, Tulamo R, Twine CP, Vermassen F, Wanhainen A, Document Reviewers, De Maeseneer MG, Comerota AJ, Gloviczki P, Kruip MJHA, Monreal M, Prandoni P, Vega de Ceniga M. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2021 Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis // Eur J Vasc Endovasc Surg. 2021 Jan;61(1):9-82. doi: 10.1016/j.ejvs.2020.09.023. Epub 2020 Dec 15. PMID: 33334670
5. Абдурахманов М.М., Халиков Ф.Ю. Интегративные подходы к терапии тромботических поражений магистральных вен нижних конечностей. Материалы Международного Конгресса «Славянский венозный форум». 2015; 86-87
6. Муминов Ш.М. Неотложная хирургическая помощь при тромбозах вен нижних конечностей и таза. Автореф. дисс.... д-ра мед. наук. Ташкент, 2017: 42
7. Савельев В.С., Чазов Е.И., Гусев Е.И., Кириенко А.И. и соавт. Национальные рекомендации по менеджменту венозных тромбоэмболических осложнений // Флебология. 2010; 1:2-37
8. Хубулава Г.Г., Гаврилов Е.К., Шишкевич А.Н. Современная хирургическая тактика при флотирующих венозных тромбозах нижних конечностей // Вестник хирургии. 2014; 111-115
9. Покровский А. В., Сапелкин С. В. Тромботические поражения венозной системы нижней полой вены. Клиническая ангиология: Руководство. М., 2004; (2):645-650
10. Муминов Ш.М., Хамидов Б.П., Ким Д.Л., Султанов Н.М., Дадамьянц Н.Г. Непосредственные и отдаленные результаты лечения венозных тромбозов нижних конечностей и малого таза // Вестник экстренной медицины. 2018; 11(2):12-18
11. Chernukha L, Khrebtiy Y, Khrebtii H. Danger of floating venous thrombosis: myth or reality? // Phlebology. 2023 Jun;38(5):322-333. doi: 10.1177/02683555231169507. Epub 2023 Apr 20. PMID: 37078365
12. Муминов Ш.М., Ким Д.Л., Хамидов Б.П., Шукуров Б.И., Aбдуллаев Ш.М., Aлимухамедов Д.Д. Современные аспекты патогенеза и диагностики эмболии легочной артерии // Практическая медицина. 2020;18(1):8-12
13. Chandrashekar A, Garry J, Gasparis A, Labropoulos N. Vein wall remodeling in patients with acute deep vein thrombosis and chronic postthrombotic changes // J Thromb Haemost. 2017 Oct;15(10):1989-1993. doi: 10.1111/jth.13793. Epub 2017 Sep 12. PMID: 28787773
14. Dupras D, Bluhm J, Felty C, Hansen C, Johnson T, Lim K, et al. Venous thromboembolism: diagnosis and treatment. Institute for Clinical Systems Improvement. 2013: 90
