СOVID-19-ДАН ӨТКЕН ӘЙЕЛДЕРДІҢ РЕПРОДУКТИВТІ ҚЫЗМЕТІН БАҒАЛАУ
Кілттік сөздер:
Covid-19, SARS-CoV-2, коронавирустық инфекция, әйелдердің репродуктивті қызметі, жүктілік, босану.Аннотация
Кіріспе. 2019 жылдан бері планеталық сипатқа ие болған коронавирус ауруы (Сovid-19) халықтың денсаулығына кері әсерін тигізді. Сovid-19-ның әйелдердің ұрпақты болу денсаулығына әсері Сovid-19 дан кейінгі кезеңнің соңғы 5 жылындағы зерттеушілер арасында да өзекті болды, өйткені зерттеушілер арасында коронавирустық инфекцияның әйелдердің ұрпақты болу органдарына әсері туралы әртүрлі пікірлер бар.
Зерттеудің мақсаты. Әйелдердің ұрпақты болу функциясына коронавирустық инфекцияның әсер ету дәрежесін бағалау.
Зерттеудің материалдары мен әдістері. Зерттеуге репродуктивті жастағы 180 әйел қатысты, негізгі топқа орташа және ауыр коронавирустық инфекциядан айыққан 90 әйел, расталған Сovid-19 жағдайы: SARSCoV-2 РНҚ ПТР оң нәтижесі, төменгі тыныс жолдарының зақымдануы. (Covid-19- пен байланысты пневмония) КТ деректеріне сәйкес 1-4. Бақылау тобына коронавирус инфекциясын жұқтырмаған 90 әйел кірді.
Зерттеу нәтижелері. Науқастардың орташа жасы 31±9 жасты құрады. Сараптама көрсеткендей, коронавирустық инфекциямен ауырған әйелдерде етеккір циклінің бұзылуы, жүкті болудағы қиындықтар, сондай-ақ коронавирустық инфекциядан кейінгі өздігінен түсіктердің жоғары деңгейі сияқты ұрпақты болу функцияларында бұзылулар болған.
Талқылау. Бұл зерттеу орташа және ауыр коронавирустық инфекция репродуктивті денсаулыққа әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді. Етеккір циклінің бұзылуы пациенттердің 68,8% –байқалатындар вирустың гипоталамус-гипофиз-аналық без жүйесіне әсерінен болуы мүмкін. Нәтижелер пациенттердің зерттелетін топтарында коронавирустық инфекцияның тұжырымдамамен күрделілігімен байланысының болуын көрсетті.
Қорытынды. Зерттеу нәтижелері әйелдердің ұрпақты болу жүйесі үшін Сovid-19-ның статистикалық маңызды салдарын көрсетеді. Бұрынғы Covid-19 инфекциясы етеккір циклінің бұзылуына әкелуі мүмкін, жүктілік ағымына теріс әсер етеді және өздігінен түсік түсіру қаупін арттырады.
Библиографиялық сілтемелер
1. Varga Z, Flammer AJ, Steiger P, Haberecker M, Andermatt R, Zinkernagel AS, Mehra MR, Schuepbach RA, Ruschitzka F, Moch H. Endothelial cell infection and endotheliitis in COVID-19. Lancet. 2020 May 2;395(10234):1417-1418. doi: 10.1016/S0140-6736(20)30937-5. Epub 2020 Apr 21. PMID: 32325026; PMCID: PMC7172722
2. Petrishchev NN, Khalepo OV, Vavilenkova YA, Vlasov TD COVID-19 and vascular disorders (literature review). Regionarnoe krovoobrashchenie i mikrotsirkuliatsiia = Regional blood circulation and microcirculation. 2020;19(3):90-98. (In Russ.). https://doi.org/10.24884/1682-6655-2020-19-3-90-98
3. Makatsariya AD, Slukhanchuk EV, Bitsadze VO, Khizroeva JKh, Tretyakova MV, Shkoda AS, Akinshina SV, Makatsariya NA, Tsibizova VI, Gris J, Elalamy I, Ay С, Grandone E. Thrombotic storm, hemostasis disorders and thromboinflammation in COVID-19. Akusherstvo, Ginekologiia i Reproduktsiia = Obstetrics, Gynecology and Reproduction. 2021;15(5):499-514. https://doi.org/10.17749/2313-7347/ob.gyn.rep.2021.247
4. Li R, Yin T, Fang F, Li Q, Chen J, Wang Y, Hao Y, Wu G, Duan P, Wang Y, Cheng D, Zhou Q, Zafar MI, Xiong C, Li H, Yang J, Qiao J. Potential risks of SARS-CoV-2 infection on reproductive health. Reprod Biomed Online. 2020 Jul;41(1):89-95. doi: 10.1016/j.rbmo.2020.04.018. Epub 2020 Apr 30. PMID: 32466994; PMCID: PMC7192111
5. Mannur S, Jabeen T, Khader MA, Rao LSS. Post-COVID-19-associated decline in long-term male fertility and embryo quality during assisted reproductive technology. QJM. 2021 Aug 29;114(5):328-330. doi: 10.1093/qjmed/hcab019. PMID: 33508136; PMCID: PMC7928660
6. Allotey J, Stallings E, Bonet M, Yap M, Chatterjee S, Kew T, Debenham L, Llavall AC, Dixit A, Zhou D, Balaji R, Lee SI, Qiu X, Yuan M, Coomar D, Sheikh J, Lawson H, Ansari K, van Wely M, van Leeuwen E, Kostova E, Kunst H, Khalil A, Tiberi S, Brizuela V, Broutet N, Kara E, Kim CR, Thorson A, Oladapo OT, Mofenson L, Zamora J, Thangaratinam S; for PregCOV-19 Living Systematic Review Consortium. Clinical manifestations, risk factors, and maternal and perinatal outcomes of coronavirus disease 2019 in pregnancy: living systematic review and meta-analysis. BMJ. 2020 Sep 1;370:m3320. doi: 10.1136/bmj.m3320. Update in: BMJ. 2022 May 30;377:o1205. PMID: 32873575; PMCID: PMC7459193
7. de Medeiros KS, Sarmento ACA, Costa APF, Macêdo LTA, da Silva LAS, de Freitas CL, Simões ACZ, Gonçalves AK. Consequences and implications of the coronavirus disease (COVID-19) on pregnancy and newborns: A comprehensive systematic review and meta-analysis. Int J Gynaecol Obstet. 2022 Mar;156(3):394-405. doi: 10.1002/ijgo.14015. Epub 2021 Nov 19. PMID: 34762735; PMCID: PMC9087607
8. Conde-Agudelo A, Romero R. SARS-CoV-2 infection during pregnancy and risk of preeclampsia: a systematic review and meta-analysis. Am J Obstet Gynecol. 2022 Jan;226(1):68-89.e3. doi: 10.1016/j.ajog.2021.07.009. Epub 2021 Jul 21. PMID: 34302772; PMCID: PMC8294655
9. Khalil A, Samara A, Chowdhury T, O'Brien P. Does COVID-19 cause pre-eclampsia? Ultrasound Obstet Gynecol. 2022 Feb;59(2):146-152. doi: 10.1002/uog.24809. Epub 2022 Jan 13. PMID: 34766403; PMCID: PMC8661727
10. Giorgione V, Thilaganathan B. SARS-CoV-2 related myocardial injury might explain the predisposition to preeclampsia with maternal SARS-CoV-2 infection. Am J Obstet Gynecol. 2022 Feb;226(2):279-280. doi: 10.1016/j.ajog.2021.09.043. Epub 2021 Oct 5. PMID: 34619111; PMCID: PMC8490131
11. Abu-Amara J, Szpecht D, Al-Saad SR, Karbowski LM. Contracting COVID-19 in the first and second trimester of pregnancy: what we know - a concise qualitative systematic review. Arch Med Sci. 2021 Mar 19;17(6):1548-1557. doi: 10.5114/aoms/133121. PMID: 34900033; PMCID: PMC8641503
12. Li S, Liu H, Li D, Chen F. Female reproductive health during the COVID-19 pandemic: latest evidence and understanding. Arch Gynecol Obstet. 2023 Dec;308(6):1691-1696. doi: 10.1007/s00404-023-06976-z. Epub 2023 Mar 1. PMID: 36856820; PMCID: PMC9976669
13. Chadchan SB, Popli P, Maurya VK, Kommagani R. The SARS-CoV-2 receptor, angiotensin-converting enzyme 2, is required for human endometrial stromal cell decidualization†. Biol Reprod. 2021 Feb 11;104(2):336-343. doi: 10.1093/biolre/ioaa211. PMID: 33205194; PMCID: PMC7717150
